Ôl-nodion
Mae’r arweiniad hwn yn ymwneud â phlant a phobl ifanc o’u genedigaeth nes byddant yn cael eu pen-blwydd yn 18 oed (gweler y diffiniadau o blant, pobl ifanc a rhieni yn yr arweiniad hwn).
Cyngor Meddygol Cyffredinol (2024) Arfer meddygol da Llundain, Cyngor Meddygol Cyffredinol, paragraff 41.
Mae cyfeiriadau at ‘rieni’ yn yr arweiniad hwn yn cynnwys pobl sy’n gofalu am neu’n edrych ar ôl plant neu bobl ifanc. Gallai hyn gynnwys gofalwyr, aelodau teuluol eraill neu oedolion sy’n byw ar yr un aelwyd (gweler y diffiniadau o ‘blant’, ‘pobl ifanc’ a ‘rhieni’ yn yr arweiniad hwn).
Gweler JD v Ymddiriedolaeth Iechyd Cymunedol Dwyrain Berkshire & Ors [2005] UKHL 23 (21 Ebrill 2005) paragraffau 85, 87.
Adran Plant, Ysgolion a Theuluoedd (2023) Working together to safeguard children: a guide to inter-agency working to safeguard and promote the welfare of children Nottingham, Llywodraeth EM.
Llywodraeth yr Alban (2021) National guidance for child protection in Scotland 2021 - diweddarwyd yn 2023 Caeredin, Llywodraeth yr Alban.
Bwrdd Diogelu Gogledd Iwerddon (24 Tachwedd 2017) Safeguarding Board for Northern Ireland Procedures Manual
Cyngor Meddygol Cyffredinol (2007) 0–18 oed Llundain, Cyngor Meddygol Cyffredinol
Cyngor Meddygol Cyffredinol (2017) Cyfrinachedd: arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion Llundain, Cyngor Meddygol Cyffredinol.
Cyngor Meddygol Cyffredinol (2020) Gwneud penderfyniadau a chaniatâd, Llundain, Cyngor Meddygol Cyffredinol.
Mae’r safonau proffesiynol yn disgrifio arfer da, ac ni fydd pob achos o wyro oddi wrthynt yn cael ei ystyried yn ddifrifol. Rhaid i chi ddefnyddio eich barn broffesiynol i ddilyn y safonau yn eich gwaith o ddydd i ddydd. Os byddwch yn gwneud hyn, byddwch yn gallu egluro a chyfiawnhau eich penderfyniadau a’ch gweithredoedd. Rydym yn dweud mwy am farn broffesiynol, a sut mae’r safonau proffesiynol yn ymwneud â’n prosesau, arfarnu ac ailddilysu addasrwydd i ymarfer, ar ddechrau Arfer meddygol da.
Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn nodi naw nodwedd warchodedig na ellir eu defnyddio fel rheswm dros drin pobl mewn ffordd annheg. Y rhain yw oedran, anabledd, rhyw, ailbennu rhywedd, hil, crefydd neu gredo, a chyfeiriadedd rhywiol.
Am arweiniad ynghylch cymhwysedd, gweler yr adroddiad rhyng-golegol ynghylch diogelu plant a phobl ifanc.
Yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon, mae gan weithwyr proffesiynol dynodedig ac a enwir rolau a chyfrifoldebau penodol dros ddiogelu plant a phobl ifanc. Yn yr Alban, mae’r clinigydd arweiniol yn cyflawni’r rôl hwn. Pan fyddwn yn cyfeirio at ‘gydweithiwr profiadol’ yn yr arweiniad hwn, rydym yn golygu cydweithiwr y mae ganddynt brofiad o wneud penderfyniadau ynghylch diogelwch a lles plant a phobl ifanc, ond nad ydynt yn weithiwr proffesiynol dynodedig neu a enwir nac yn glinigydd arweiniol.
Am ragor o wybodaeth, gweler adolygiad Munro o amddiffyn plant.
Dylech ddilyn yr arweiniad yn Cyfrinachedd: arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion pan fyddwch yn rhannu gwybodaeth gydag asiantaethau eraill.
Am arweiniad ynghylch y lefelau gwybodaeth sy’n briodol ar gyfer gwahanol rolau, gweler yr adroddiad rhyng-golegol ynghylch diogelu plant a phobl ifanc.
Gweler ein harweiniad ynghylch credoau personol i gael cyngor am enwaedu gwrywod. Mae anffurfio organau cenhedlu benywod – y cyfeirir ato weithiau fel enwaedu benywod – yn drosedd ddifrifol ac yn fater amddiffyn plant. Mae Llywodraeth EM wedi cyhoeddi canllawiau gweithdrefnol a chanllawiau arfer amlasiantaeth ynghylch adrodd gorfodol yng Nghymru a Lloegr. Cyhoeddwyd canllawiau amlasiantaeth ar gyfer Gogledd Iwerddon gan Weithrediaeth Gogledd Iwerddon. Mae Llywodraeth yr Alban wedi cyhoeddi Cynllun Gweithredu ynghylch Anffurfio Organau Cenhedlu Benywod.
Yng Nghymru a Lloegr, mae dyletswydd gyfreithiol ar weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol proffesiynol a reoleiddir i adrodd am achosion hysbys o anffurfio organau cenhedlu benywod ymhlith merched a menywod ifanc dan 18 oed i’r heddlu. Mae Llywodraeth EM wedi cyhoeddi dwy ddogfen arweiniad ynghylch FGM: Canllawiau arfer amlasiantaeth: anffurfio organau cenhedlu benywod ac Adrodd gorfodol am anffurfio organau cenhedlu benywod: gwybodaeth weithdrefnol.
Nid yw hi wastad yn syml asesu a oes gofyniad cyfreithiol i ddatgelu gwybodaeth. Os ceir unrhyw amheuaeth, dylech geisio cyngor cyfreithiol. Os bydd y llys wedi gorchymyn bod y wybodaeth yn cael ei datgelu, ac os ydych chi’n ansicr ynghylch pa mor berthnasol yw gwybodaeth neu gofnodion, dylech geisio eglurhad gan eich cyfreithwyr cyfarwyddol neu’r llys.
Er enghraifft, adolygiadau achos difrifol yng Nghymru a Lloegr, adolygiadau achos arwyddocaol yn yr Alban, adolygiadau rheoli achos yng Ngogledd Iwerddon, cwestau ac ymchwiliadau, ac ymholiadau ynghylch marwolaethau sydyn neu annisgwyl plant.
Er enghraifft, trefniadau amlasiantaethol ar gyfer amddiffyn y cyhoedd (MAPPA) yng Nghymru, Lloegr a’r Alban a threfniadau diogelu’r cyhoedd yng Ngogledd Iwerddon (PPANI). Gweler paragraff 71 Cyfrinachedd: arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion am arweiniad pellach.
Os nad ydych yn siŵr a yw gwybodaeth yn berthnasol ac a ddylech rannu gwybodaeth benodol neu beidio, gweler paragraffau 42 - 52 of 0–18 oed.
Gweler ein harweiniad ynghylch cynnal terfynau.
Gweler atodiad 1 yr arweiniad hwn am gyngor ynghylch asesu galluedd.
Dim ond mewn amgylchiadau arbennig y gellir creu recordiadau cudd (recordiadau a gaiff eu creu heb wybodaeth na chaniatâd y claf). I gael cyngor a gwybodaeth, gweler ein harweiniad Creu a defnyddio recordiadau gweledol a sain o gleifion a Diogelu plant a phobl ifanc: rolau a chymwyseddau ar gyfer staff gofal iechyd.
Gweler hefyd y Gymdeithas HIV Plant (2009) HIV testing guidelines for children of confirmed or suspected HIV-positive parents Cymdeithas HIV Plant.
Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant, et al (2019) Safeguarding Children and Young People: Roles and Competencies for Healthcare Staff intercollegiate document.
Gweler Rheolau Gweithdrefn Sifil y Weinyddiaeth Gyfiawnder Llundain, Y Llyfrfa, rheol 35.3, Rheolau Gweithdrefn Sifil y Weinyddiaeth Gyfiawnder Llundain, Y Llyfrfa, rheol 33.2, Deddf Gohiriad (Rheolau Gweithdrefn Droseddol) 1996, Criminal Justice (Evidence) (Northern Ireland) Order 2004, Rheolau Gweithdrefn Sifil y Weinyddiaeth Gyfiawnder Llundain, Y Llyfrfa, rheol 25.3, Children’s Hearings (Scotland) Rules 199631 Rheolau Gweithdrefn Sifil y Weinyddiaeth Gyfiawnder Llundain, Y Llyfrfa, rheol 35.3
Mae hyn yn cynnwys eich safbwyntiau am ffordd o fyw claf, eu diwylliant neu eu statws cymdeithasol neu economaidd, yn ogystal â’r nodweddion a ddiogelir gan ddeddfwriaeth: oedran, anabledd, ailbennu rhywedd, hil, priodas a phartneriaeth sifil, beichiogrwydd a mamolaeth, crefydd neu gredo, rhyw a chyfeiriadedd rhywiol.
Mae’r un egwyddor yn berthnasol pan fyddwch yn cyflawni rôl ac eithrio fel tyst – er enghraifft, fel cynghorydd mewn achos.
Y Gwir Anrhydeddus Ustus Wall (2007) A handbook for expert witnesses in Children Act cases Bryste, Jordans, 2il rifyn
Gweler Oldham MBC v GW & Ors [2007] EWHC 136 (Fam).36 Children’s Hearings (Scotland) Rules 1996
Gweler Deddf Diwygio Cyfraith Teulu 1969, Age of Majority Act (Northern Ireland) 1969, Age of Legal Capacity (Scotland) Act 1991, Adults with Incapacity (Scotland) Act 2000, Deddf Galluedd Meddyliol 2005, Gillick v West Norfolk and Wisbech AHA [1985] UKHL 738 Deddf Diwygio Cyfraith Teulu 1969
Gweler adran 1(1)(b)(ii) ac adran 1(2)(b) Children (Scotland) Act 1995.
