Adfywio’r galon a’r ysgyfaint (CPR)

Os disgwylir y bydd ataliad y galon neu’r system resbiradol yn digwydd fel rhan o’r broses farw ac ni fydd CPR yn llwyddo i ailgychwyn anadlu a chylchrediad y gwaed, gall gwneud a chofnodi penderfyniad ymlaen llaw i beidio rhoi cynnig ar CPR helpu i sicrhau bod y claf yn marw mewn ffordd urddasol a heddychlon. Yn ogystal, fe allai helpu i gyflawni dymuniad y claf i dreulio eu horiau neu eu diwrnodau olaf yn y man lle y byddai’n well ganddynt farw. Gelwir y cynlluniau rheoli hyn yn benderfyniadau Peidio Rhoi Cynnig ar CPR (DNACPR), a’r ffordd orau o’u gwneud yw yng nghyd-destun ehangach cynllunio gofal ymlaen llaw (gweler paragraffau 50-55 a’r eirfa). Nid yw penderfyniad DNACPR a gofnodwyd yn gyfreithiol rwymol ynddo’i hun, a dylid ei ystyried fel asesiad clinigol a phenderfyniad, a wnaethpwyd ac a gofnodwyd ymlaen llaw gan y person sy’n bennaf gyfrifol am driniaeth a gofal y claf, er mwyn arwain penderfyniadau clinigol os bydd ataliad ar galon a system resbiradol claf.

Mewn achosion lle y gallai CPR fod yn llwyddiannus wrth ailgychwyn anadlu a chylchrediad y gwaed, efallai na fydd yn cael ei ystyried yn briodol ar lefel glinigol o hyd oherwydd y potensial o weld canlyniadau clinigol gwael. Wrth ystyried a ddylid rhoi cynnig ar CPR neu beidio, dylech ystyried manteision, beichiau a risgiau triniaeth y bydd ei hangen ar y claf efallai os bydd CPR yn arwain at gylchrediad digymell yn dychwelyd. Mewn achosion lle y byddwch yn asesu bod triniaeth o’r fath yn annhebygol o fod briodol ar lefel glinigol, gallwch ddod i’r casgliad na ddylid rhoi cynnig ar CPR. Efallai y bydd rhai cleifion sy’n meddu ar alluedd i wneud eu penderfyniadau eu hunain, yn dymuno gwrthod CPR; neu yn achos cleifion heb alluedd, efallai y bernir na fyddai rhoi cynnig ar CPR yn cynnig budd cyffredinol iddynt. Fodd bynnag, mae’n gallu bod yn anodd pennu dymuniadau’r claf neu i gael gwybodaeth berthnasol am eu cyflwr sylfaenol er mwyn ffurfio barn gytbwys ar yr adeg pan fyddant yn dioddef ataliad y galon neu’r system resbiradol a bydd yn rhaid gwneud penderfyniad ar unwaith. Felly, os bydd gan glaf gyflwr sy’n bodoli eisoes ac sy’n golygu bod ataliad y galon neu’r system resbiradol yn debygol, bydd creu cynllun rheoli ymlaen llaw yn helpu i sicrhau bod modd ystyried dymuniadau a dewisiadau’r claf ynghylch triniaeth a phan fo hynny’n briodol, bod penderfyniad DNACPR yn cael ei wneud a’i gofnodi.

Os bydd claf yn cael eu hanfon i’r ysbyty ac maent yn anhwylus iawn neu maent yn ansefydlog ar lefel glinigol yn eu cartref neu mewn man arall lle y maent yn cael gofal, a cheir risg y byddant yn dioddef ataliad ar y galon neu’r system resbiradol, dylid ffurfio barn mor gynnar ag y bo modd ynghylch llwyddiant tebygol CPR wrth ailgychwyn anadlu a chylchrediad y gwaed a’i fanteision, ei feichiau a’i risgiau. Dylech edrych i weld a oes unrhyw weithgarwch cynllunio gofal ymlaen llaw mewn grym hefyd, ac os bydd y claf heb alluedd, a oes ganddynt benderfyniad ymlaen llaw i’w wrthod, sy’n gyfreithiol rwymol.

Yn yr un modd â thriniaethau eraill, rhaid seilio penderfyniadau a wneir ymlaen llaw ynghylch a ddylid rhoi cynnig ar CPR ar amgylchiadau’r claf unigol, gan ystyried eu dymuniadau a’u dewisiadau. Yn ogystal, dylai hyn gynnwys trafodaethau gydag aelodau’r tîm gofal iechyd, yn ogystal â’r rhai sy’n agos i’r claf (ar ôl sicrhau cytundeb y claf). Rhaid i chi drin trafodaethau mewn ffordd sensitif, gan gofio y gallai fod gan rai cleifion, neu’r rhai sy’n agos iddynt, bryderon y gallai penderfyniadau i beidio rhoi cynnig ar CPR gael eu dylanwadu gan dybiaethau di-sail neu a seiliwyd ar wybodaeth wael ynghylch effaith anabledd neu’r ffaith bod claf yn oedrannus, ar ansawdd eu bywyd.

Os na fydd claf yn meddu ar alluedd i wneud penderfyniad ynghylch CPR yn y dyfodol, rhaid i chi ymgynghori gyda’r rhai sy’n agos i’r claf fel rhan o’r broses o wneud penderfyniad. Rhaid i chi drin trafodaethau mewn ffordd sensitif, gan gofio y gallai fod gan rai pobl bryderon y gallai rhai penderfyniadau i beidio rhoi cynnig ar CPR gael eu dylanwadu gan dybiaethau di-sail neu a seiliwyd ar wybodaeth wael ynghylch effaith anabledd neu’r ffaith bod claf yn oedrannus, ar ansawdd eu bywyd. Yn ogystal, gallai safbwyntiau aelodau’r tîm gofal iechyd sy’n ymwneud â’u gofal fod yn werthfawr wrth asesu’r tebygolrwydd y byddai CPR yn llwyddo i adfer anadlu a chylchrediad y claf neu a fyddai CPR llwyddiannus yn debygol o gynnig budd cyffredinol iddynt. Rhaid i chi wneud ymdrechion rhesymol i drafod statws CPR claf gyda’r gweithwyr gofal iechyd proffesiynol hyn.

Os bydd modd rhagweld risg y bydd claf yn dioddef ataliad y galon neu’r system resbiradol a bod y person sy’n bennaf gyfrifol am driniaeth a gofal y claf o’r farn na ddylid rhoi cynnig ar CPR oherwydd na fydd yn llwyddo i ailgychwyn calon a system anadlu’r claf, gan adfer cylchrediad, rhaid trafod hyn gyda’r claf mewn ffordd sensitif, oni bai y byddai hyn yn peri niwed difrifol iddynt. Yn y cyd-destun hwn, mae ‘niwed difrifol’ yn golygu mwy na’r ffaith y gallai’r claf ddechrau gofidio. Diben y ddeialog yw ffurfio dealltwriaeth ar y cyd gyda’r claf am ei sefyllfa, y farn barn a’r rhesymau dros wneud y penderfyniad hwnnw. Rhaid i chi wrando ar y claf a dylech ei annog i ofyn cwestiynau. Fel rhan o’r trafodaethau hyn, dylech ystyried gyda’r claf y math o wybodaeth y mae ei hangen arno neu y bydd ei hangen arno, ei ddymuniadau neu ei ofnau, gan esbonio bod ganddo’r hawl i geisio ail farn. Er y bydd rhai cleifion yn dymuno cael y trafodaethau hyn, efallai na fydd eraill yn dymuno hynny. Ni ddylech orfodi trafodaeth na gwybodaeth ar y claf os nad yw’n dymuno. Ni ddylech benderfynu peidio cyfleu gwybodaeth iddynt oherwydd bod hyn yn brofiad anodd neu’n brofiad anghyffyrddus i chi neu’r tîm gofal iechyd.

Os byddwch yn dod i’r casgliad nad yw’r claf yn dymuno cael gwybod am benderfyniad DNACPR neu’n dymuno trafod penderfyniad o’r fath, dylech geisio’u cytundeb i rannu gyda’r rhai sy’n agos iddynt, gyda gofalwyr a gydag eraill, y wybodaeth y byddant ei hangen efallai er mwyn cynorthwyo triniaeth a gofal y claf. Dylech bwysleisio i’r claf y gallant drafod y mater ar unrhyw adeg os byddant yn penderfynu eu bod yn dymuno gwneud hynny.

Os na fydd claf yn meddu ar alluedd, rhaid i chi ymgynghori gydag unrhyw ddirprwy cyfreithiol ac eraill sy’n agos i’r claf ynghylch y penderfyniad DNACPR, a’r rhesymau dros ei wneud, oni bai ei bod yn anymarferol neu’n amhriodol gwneud hynny. Dylid cynnal y trafodaethau hyn mor gynnar ag y bo hynny’n ymarferol, a dylent gynnwys esboniad sensitif a gofalus mai’r bwriad yw arbed triniaeth i’r claf na fydd yn cynnig unrhyw fudd iddynt, yn hytrach nag atal unrhyw driniaeth neu ofal arall y bydd ei hangen ar y claf.

Os ceir anghytundeb ynghylch a ddylid darparu CPR, dylech geisio’i ddatrys trwy ddilyn yr arweiniad ym mharagraffau paragraphs 47 - 49.

Dylid cofnodi unrhyw drafodaethau gyda chlaf, neu’r rhai sy’n agos iddynt, ynghylch a ddylid rhoi cynnig ar CPR, ynghyd ag unrhyw benderfyniadau a wneir, yng nghofnod ac mewn unrhyw gynllun gofal ymlaen llaw y claf.³⁸  Os bydd penderfyniad DNACPR yn cael ei wneud, ac ni chynhaliwyd unrhyw drafodaeth gyda’r claf oherwydd eif od wedi nodi nad oedd yn dymuno cael osgoi trafodaeth o’r fath, neu oherwydd ystyriwyd y byddai cael y drafodaeth honno gyda’r claf yn peri niwed difrifol iddo, dylech gofnodi hyn yn llawn yng nghofnodion y claf.

Yn ystod eich ymgynghoriadau a’ch trafodaethau ynghylch CPR, rhaid i chi egluro i’r tîm gofal iechyd, y claf a’r rhai sy’n agos i’r claf bod penderfyniad DNACPR yn berthnasol i CPR yn unig. Nid yw’n lled-awgrymu y bydd triniaethau eraill yn cael eu hatal neu y rhoddir y gorau i’w rhoi. Bydd triniaeth a gofal arall yn cael ei ddarparu os bydd hynny’n briodol ar lefel glinigol ac yn cael ei gytuno gan glaf sy’n meddu ar alluedd, neu os bydd yn cynnig budd cyffredinol i glaf heb alluedd.

Ni ddylai penderfyniad DNACPR fod yn drech na’ch barn glinigol ynghylch CPR os bydd y claf yn dioddef ataliad y galon neu’r system resbiradol o ganlyniad i achos y byddai modd ei ddadwneud, na chafodd ei drafod na’i ragweld pan gofnodwyd y penderfyniad DNACPR. Os bydd claf y mae penderfyniad DNACPR yn ei le ar eu cyfer yn cael gweithdrefn a gynlluniwyd, a allai achosi ataliad y galon neu’r system resbiradol, megis llawdriniaeth dan anesthesia cyffredinol, dylid cael trafodaeth ofalus gyda’r claf (neu’r rhai sy’n agos i’r claf heb alluedd) ymlaen llaw, gan ddod i gytundeb ynghylch y cam o atal y penderfyniad DNACPR dros dro.

Gall argyfyngau ddigwydd pan na fydd amser i droi at yr holl wybodaeth am gyflwr y claf a chanlyniad tebygol CPR; pan na fydd penderfyniad DNACPR wedi cael ei wneud ymlaen llaw; a phan na fydd modd darganfod safbwyntiau’r claf. Mewn amgylchiadau o’r fath, dylid rhoi cynnig ar CPR, oni bai, yn eich barn glinigol chi, na fydd yn llwyddo i ailgychwyn anadlu a chylchrediad y claf.