Ymwadiad

Yn berthnasol i bob arholiad ac asesiad yn yr MLA a gaiff eu sefyll o fis Medi 2026 ymlaen.

Map cynnwys yr MLA

Maes 6: Cyflyrau

Mae'r maes hwn yn amlinellu'r clefydau pathoffisiolegol a'r diagnosiau clinigol y disgwylir i ymgeiswyr eu deall. Rhaid cymhwyso’r wybodaeth hon ar y lefel a ddisgwylir gan feddyg dan hyfforddiant yn Rhaglen Sylfaen y DU.

Nid yw’r rhestr hon yn gyflawn, ond mae’n nodi cyflyrau craidd. Mae rhai yn gyffredin ac yn sail i ymarfer meddygol bob dydd, tra bo eraill yn brin ond yn ddifrifol ac angen eu hadnabod ac ymyrryd ar frys er mwyn atal niwed i gleifion.

Rhaid i ymgeiswyr gydnabod y gall cyflyrau esblygu dros amser, ac y gallai ymgyflwyniadau yn y camau cynnar fod yn wahanol iawn i ymgyflwyniadau mewn camau diweddarach neu gymhlethdodau. Dylent allu adnabod nodweddion clinigol allweddol, gan gynnwys arwyddion rhybudd,  er mwyn sicrhau bod salwch difrifol yn cael ei adnabod yn brydlon a bod gofal yn cael ei uwchgyfeirio’n briodol.

Mae deall cyd-destun y claf – gan gynnwys epidemioleg, ffactorau risg, a chydforbidrwydd – yn hanfodol er mwyn asesu risg glinigol ac arwain y broses o wneud penderfyniadau.

A–Y rhestr o gyflyrau

A

  • Acne vulgaris
  • Acromegaledd
  • Achludiad gwythïen ganolog y retina
  • Achludiad rhydweli ganolog y retina
  • Adenitis mesenterig
  • Adwaith acíwt i straen
  • Adweithiau i drallwysiad gwaed
  • Anghydnawsedd grŵp gwaed yn ystod beichiogrwydd
  • Aldosteronedd sylfaenol 
  • Alergedd i brotein llaeth buwch
  • Allrediad eisbilennol
  • Amlmyeloma
  • Anaemia
  • Anaf acíwt i’r arennau
  • Anaf i fadruddyn y cefn
  • Anaf i feinwe feddal
  • Anaf nad yw’n ddamweiniol
  • Anaffylacsis
  • Anewrysm aortig
  • Anewrysmau, achludiadau braich neu goes isgemig
  • Anffrwythlondeb/ tanffrwythlondeb
  • Anhwylder affeithiol deubegynol (gan gynnwys mania/ hypomania)
  • Anhwylder alergaidd (gan gynnwys alergedd bwyd)
  • Anhwylder defnyddio sylweddau
  • Anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd (ADHD)
  • Anhwylder gamblo
  • Anhwylder gorbryder cyffredinol
  • Anhwylder gorfodaeth obsesiynol (OCD)
  • Anhwylder panig
  • Anhwylder personoliaeth
  • Anhwylder rhithdybiol
  • Anhwylder sbectrwm awtistiaeth (ASD)
  • Anhwylder seicotig
  • Anhwylder sgitsoaffeithiol
  • Anhwylder straen ôl-drawmatig 

 

  • Anhwylder symptomau somatig
  • Anhwylderau anfalaen ar yr amrannau (gan gynnwys bleffaritis, ectropion/ entropion, calasion, hordeolwm)
  • Anhwylderau ar y platennau (gan gynnwys thrombocytosis, thrombocytopenia)
  • Anhwylderau bwyta
  • Anhwylderau ceulo (gan gynnwys haemoffilia, clefyd Von Willebrand, a thromboffilia, ac eilaidd i salwch neu feddyginiaeth)
  • Anhwylderau clun/coes yn ystod plentyndod (gan gynnwys clefyd Perthes, sleid epiffysis rhan uchaf y porthiant, dysplasia datblygiadol y glun)
  • Anhwylderau cur pen sylfaenol (gan gynnwys meigryn, cur pen clwstwr, cur pen oherwydd tyndra)
  • Anhwylderau myelo-luosogol
  • Annigonoldeb gwythiennol (gan gynnwys gwythiennau faricos)
  • Annormaledd yn y cydbwysedd asid-bas
  • Anymataliaeth wrinol
  • Apnoea cwsg rhwystrol
  • Argyfyngau llawfeddygol y newydd-anedig (gan gynnwys stenosis pylorig, llawesiad)
  • Arteritis celloedd mawr
  • Arthritis gwynegol
  • Arthritis idiopathig yr ifanc
  • Arthritis septig
  • Arthropathi crisialau
  • Arwyddion o glefyd systemig ar y croen (gan gynnwys acanthosis nigricans, livedo reticularis a petechiae/ pwrpwra)
  • Asgites (gan gynnwys peritonitis bacterol heb reswm)
  • Asthma
  • Atal clefydau/ sgrinio rhag clefydau
  • Ataliad anadlol 
  • Ataliad y galon
  • Atresia’r bustl

B

  • Beichiogrwydd ectopig
  • Beichiogrwydd lluosog
  • Bradyarhythmias (gan gynnwys rhwystr AV)
  • Brechau feirysol (gan gynnwys y frech goch, rwbela, farisela)
  • Briw/ crafiad ar y gornbilen
  • Briwiau ar y croen (gan gynnwys briwiau rhydwelïol, gwythiennol a niwropathig)
  • Bronciectasis
  • Bronciolitis
  • Broncitis acíwt
  • Bwrsitis

C

  • Camamsugniad
  • Camesgoriad a marwolaeth yn y groth
  • Candidiasis
  • Canfyddiad damweiniol
  • Canser arennol
  • Canser ceg y groth
  • Canser endometriaidd
  • Canser gastrig
  • Canser metastatig
  • Canser y bledren
  • Canser y ceilliau
  • Canser y colon a'r rhefr
  • Canser y fron
  • Canser y fwlfa
  • Canser y pancreas
  • Canser y pen a’r gwddf (gan gynnwys chwarennau poer, breuannol a geneuol)
  • Canser y pidyn
  • Canser y prostad
  • Canser y thyroid
  • Canser yn ystod plentyndod (gan gynnwys retinoblastoma)
  • Canser yr oesoffagws
  • Canser yr ofarïau
  • Canser yr ysgyfaint
  • Cardiomyopathi
  • Carsinoma hepatogellog
  • Cataractau
  • Ceilliau heb ddisgyn
  • Ceratitis heintus
  • Cerrig yn y llwybr wrinol
  • Cetoasidosis diabetig (DKA)
  • Ceulo gwasgarog mewnfasgwlaidd (DIC)
  • Clamydia
  • Clefyd adlifiad gastro-oesoffageol (gan gynnwys Oesoffagws Barrett)
  • Clefyd arennau polysystig
  • Clefyd arennol camau terfynol (gan gynnwys trawsblaniad a therapi adfer arennol)
  • Clefyd coeliag
  • Clefyd crafu 
  • Clefyd cronig ar yr afu/iau (gan gynnwys anghydadferiad a sirosis yr afu/ iau)
  • Clefyd cronig ar yr arennau
  • Clefyd cynhenid y galon
  • Clefyd falfiau ochr dde’r galon
  • Clefyd fasgwlaidd perifferol
  • Clefyd galwedigaethol ar yr ysgyfaint 
  • Clefyd Graves (gan gynnwys clefyd thyroid y llygaid)
  • Clefyd gwythiennau faricos (gan gynnwys gwythiennau faricos oesoffagaidd)
  • Clefyd Huntington
  • Clefyd interstitaidd ar yr ysgyfaint (gan gynnwys clefyd ffeibrotig ar yr ysgyfaint)
  • Clefyd isgemia’r galon (gan gynnwys angina sefydlog)
  • Clefyd Kawasaki
  • Clefyd llid y coluddyn (gan gynnwys clefyd Crohn, colitis wlserol)
  • Clefyd llidus y pelfis
  • Clefyd melyn mewn beichiogrwydd 
  • Clefyd melyn y newydd-anedig (gan gynnwys clefyd melyn patholegol a ffisiolegol)
  • Clefyd Ménière
  • Clefyd niwronau motor
  • Clefyd pericardiaidd (gan gynnwys pericarditis, allrediad pericardiaidd, tamponâd cardiaidd)
  • Clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD)
  • Clefyd steatotig yr afu/iau sy’n gysylltiedig â chamweithrediad metabolig (MASLD)
  • Clefyd y cildro a llid y cildro
  • Clefyd y crymangelloedd
  • Clefyd y falf aortig
  • Clefyd y falf feitrol
  • Clefyd yr afu/iau sy’n gysylltiedig ag alcohol
  • Clefydau hysbysadwy
  • Clwy'r pennau
  • Colangitis acíwt
  • Colesteatoma
  • Colesystitis 
  • Colig bustlog a cherrig y bustl
  • Colitis heintus (gan gynnwys Clostridium difficile)
  • Corioamnionitis
  • COVID-19
  • Crawniad
  • Crawniad ar yr afu/ iau
  • Crawniad ar yr ysbinagl/o amgylch y tonsiliau
  • Crawniad ar yr ysgyfaint
  • Crawniad yn yr ymennydd
  • Crŵp
  • Cryndod
  • Cwlwm perfedd
  • Cyflwr epileptig
  • Cyflwr hyperglycaemig hyperosmolar (HHS)
  • Cyflwr ïatrogenig
  • Cyflyrau llidiol ar y llygaid (gan gynnwys sgleritis, episgleritis, wfeitis)
  • Cymhlethdodau esgor (gan gynnwys camgyflwyniad, dystocia’r ysgwydd, esgor cynamserol, llithriad y llinyn bogail)
  • Cymhlethdodau’n ymwneud â thorri esgyrn (gan gynnwys syndrom adrannol, diffyg asiad, asiad gwael, necrosis difasgwlaidd)
  • Cyn-ddiabetes
  • Cywasgiad madruddyn y cefn

D

  • Dafadennau ar y croen
  • Datgymaliad neu isddatgymaliad cymal
  • Datgysylltiad y retina 
  • Deliriwm
  • Dementia (gan gynnwys dementia Alzheimer, dementia cyrff Lewy, dementia blaen-arleisiol, dementia fasgwlaidd)
  • Dermatitis cyffwrdd
  • Diabetes mellitus
  • Diabetes yn ystod beichiogrwydd (yn ystod cyfnod y beichiogrwydd ac sy’n bodoli’n barod)
  • Difyniad aortig
  • Difyniad carotid
  • Diffyg fitamin B12 a/neu ffolad
  • Diffyg Fitamin D
  • Diffyg hormonau adrenal (sylfaenol ac eilaidd)
  • Diffyg maeth
  • Diffyg twf
  • Dirdro ofarïaidd
  • Dirdro'r ceilliau
  • Dirywiad macwlar
  • Dolur gwasgu
  • Dolur rhydd heintus (gan gynnwys gastroenteritis heintus)
  • Dueg ddiffygiol/sblenectomi
  • Dysfforia a/neu anghyfathiant rhywedd
  • Dysplasia broncoysgyfeiniol (clefyd newyddenedigol cronig ar yr ysgyfaint)

E

  • Ecsema/dermatitis atopig
  • Ectropion serfigol
  • Effeithiau niweidiol i gyffuriau
  • Emboledd ysgyfeiniol
  • Emboledd/thrombosis rhydwelïol
  • Empyema
  • Endocarditis heintus 
  • Endometriosis
  • Enseffalitis
  • Enseffalomyelitis myalgig (ME)/syndrom blinder cronig (CFS) (ymwybyddiaeth a thriniaeth)
  • Enseffalopathi Wernicke/syndrom Wernicke-Korsakoff
  • Enterocolitis madru
  • Epiglotitis
  • Epilepsi
  • Erythematosus lwpws systemig

F

  • Faginalis tricomonadaidd
  • Faginosis bacterol
  • Fasgwilitis IgA
  • Fasgwlitis/fasgwlitidau
  • Feirws farisela soster
  • Feirws herpes simplecs
  • Feirws imiwnoddiffyg dynol (HIV)
  • Fertigo lleoliadol ysbeidiol anfalaen (BPPV)

Ff

  • Ffaeocromosytoma
  • Ffeibroadenoma
  • Ffeibroidau
  • Ffeibromyalgia
  • Ffeibrosis systig
  • Ffenomenon Raynaud
  • Ffilm gwaed annormal
  • Ffimosis/paraffimosis
  • Ffistwla a chrawniad o amgylch yr anws
  • Ffitiau gwres
  • Ffliw
  • Ffobiâu (gan gynnwys agoraffobia)
  • Ffolicwlitis a Hidradenitis suppurativa

G

  • Gastritis a chlefyd wlser peptig
  • Genedigaeth gynamserol
  • Glawcoma acíwt
  • Glawcoma cronig
  • Glomerwloneffritis
  • Gonorea
  • Gorbarathyroidedd/ isbarathyroidedd
  • Gorbwysedd (heb reswm neu eilaidd)
  • Gorbwysedd idiopathig mewngreuanol
  • Gorbwysedd ysgyfeiniol
  • Gordewdra
  • Gordewdra yn ystod beichiogrwydd
  • Gorddos o gyffuriau
  • Gorgyffyrddiad Asthma a chlefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD)
  • Gorthyroidedd/ thyrotocsicosis
  • Guillain- Barré/ polyniwropathi llidiol sy'n dadfyelineiddio
  • Gwaedlif allddwral
  • Gwaedlif antepartwm
  • Gwaedlif ar ôl geni
  • Gwaedlif islaw’r dwra
  • Gwaedlif islaw’r gyfbilen
  • Gwaedlif islaw'r aracnoid
  • Gwaedlif o’r trwyn 
  • Gwaedu gastroberfeddol (gwaedu yn rhan uchaf ac isaf y llwybr gastroberfeddol)
  • Gwasgedd mewngreuanol uwch
  • Gwenwyno yn sgil carbon monocsid
  • Gwres uchel heb reswm

H

  • Haemangioma
  • Haemocromatosis
  • Haemoglobinopathïau
  • Haemoroidau
  • Haint ar y llwybr wrinol
  • Haint clwyf llawfeddygol
  • Haint feirws papiloma dynol
  • Haint ffwngaidd ar y croen
  • Haint yn rhan isaf y system anadlu
  • Haint yn rhan uchaf y system anadlu
  • Heintiau a gafwyd yn yr ysbyty
  • Heintiau milheintiol (gan gynnwys clefyd Lyme)
  • Helicobacter pylori
  • Hepatitis (gan gynnwys hepatitis feirysol, awto-imiwn, ac alcoholaidd)
  • Hernia/torgest
  • Hernia/torgest bylchol
  • Hunan-niweidio
  • Hydroneffrosis
  • Hydrosel/ faricosel/syst Epididymol
  • Hypercalaemia/hypocalaemia
  • Hypercalcaemia/hypocalcaemia
  • Hyperemesis gravidarum
  • Hyperlipidaemia
  • Hyperplasia prostatig anfalaen
  • Hyperprolactinaemia
  • Hyperthermia a hypothermia
  • Hypobitwidedd
  • Hypofolemia/disbyddiad cyfaint
  • Hypoglycaemia
  • Hyponatraemia/hypernatraemia

I

  • Ilëws a rhwystr yn y coluddyn
  • Impetigo
  • Iselder
  • Iselder ar ôl geni
  • Isgemia’r coluddyn
  • Isthyroidedd

L

  • Lewcemia
  • Lichen planus
  • Lichen sclerosus
  • Lipoma
  • Lymffoma

Ll

  • Llesmair (gan gynnwys un fasofagol, cardiaidd)
  • Llid ar y gyfbilen
  • Llid madreddol y ffasgell
  • Llid y droellfa/niwritis festibwlar
  • Llid y ffaryncs/tonsilitis
  • Llid y mastoid
  • Llid y pendics
  • Llid y sinysau
  • Llid yn rhan allanol y glust
  • Llid yn rhan ganol y glust
  • Llid yr isgroen
  • Llid yr isgroen creuol ac o amgylch y llygaid
  • Llid yr Ymennydd
  • Llithriad y ddisg ryngfertebrol
  • Llithriad y rectwm
  • Llithriad y wain
  • Llosgiadau

M

  • Madredd
  • Malaria
  • Mastitis/crawniad ar y fron 
  • Megacolon gwenwynig
  • Menopos/perimenopos
  • Methiant anadlol
  • Methiant y galon
  • Methiant yr afu/iau
  • Methu gwagio'r bledren/ wropathi rhwystrol
  • Mononiwcleosis heintus (gan gynnwys feirws Epstein-Barr, cytomegalofeirws)
  • Myasthenia gravis
  • Myocarditis

N

  • Nam anfalaen ar y croen (gan gynnwys man geni melanosytig, syst epidermaidd, dermatoffeibroma, ceratosis seborhëig, ceratosis actinig)
  • Namau ar y maes golwg
  • Namau malaen/ cyn-falaen ar y croen (gan gynnwys clefyd Bowen, melanoma malaen, carsinoma celloedd gwaelodol, carsinoma celloedd cennog)
  • Neffropathi diabetig
  • Niwmonia
  • Niwmothoracs
  • Niwralgia trigeminal
  • Niwritis optig
  • Niwropathi awtonomig
  • Niwropathi diabetig
  • Niwropathi perifferol
  • Niwtropenia (gan gynnwys sepsis niwtropenig)
  • Nodoswm gwritgoch
  • Nodylau’r thyroid
  • Nychdod cyhyrol

O

  • Osteoarthritis
  • Osteomalacia
  • Osteomyelitis
  • Osteoporosis a thorasgwrn breuder

P

  • Pancreatitis acíwt
  • Pancreatitis cronig
  • Pancytopenia
  • Papiloedema
  • Parkinsoniaeth (gan gynnwys clefyd Parkinson)
  • Parlys Bell
  • Parlys yr ymennydd ac enseffalopathi isgemig hypocsig
  • Parlys/ anafiadau yn y nerfau perifferol
  • Peritonitis
  • Placenta praevia
  • Poen yng ngwaelod y cefn a seiatica
  • Polycythaemia
  • Polyhydramnios/ oligohydramnios 
  • Polymyalgia rhiwmatig
  • Polymyositis a dermatomyositis
  • Polypau'r trwyn
  • Prostatitis, epididymitis ac orcitis
  • Psoriasis
  • Pwrpwra thrombocytopenig idiopathig (ITP)
  • Pwysedd gwaed isel ystumiol/ orthostatig
  • Pwysedd gwaed uchel yn ystod beichiogrwydd (gan gynnwys pwysedd gwaed uchel yn ystod cyfnod y beichiogrwydd, cyneclampsia, eclampsia)
  • Pyeloneffritis
  • Pyliau isgemig byrhoedlog (TIA)

R

  • Radicwlopathïau
  • Retinopathi diabetig
  • Retinopathi gorbwysedd
  • Rosacea
  • Rwbela

Rh

  • Rhabdomyolysis 
  • Rheoli/perygl i’r llwybr anadlu
  • Rhoi’r gorau i yfed alcohol, a rhoi’r gorau i gymryd opioidau
  • Rhwyg Mallory-Weiss
  • Rhwyg yn nhympan y glust
  • Rhwyg yn yr anws
  • Rhwymedd
  • Rhwystr yn y fena cafa uchaf

S

  • Sarcoidosis
  • Sarcopenia/ eiddilwch
  • Sbondyloarthropathïau seronegyddol (gan gynnwys spondylitis ymasiol, arthritis adweithiol, arthritis enteropathig, arthritis psoriatig)
  • Seicosis ar ôl geni
  • Sepsis (gan gynnwys sepsis niwtropenig)
  • Sgitsoffrenia
  • Sgleroderma a chlefyd meinweoedd cysylltiol cymysg
  • Sglerosis ymledol (MS)
  • Sgrinio serfigol (feirws papiloma dynol)
  • Sioc
  • Strôc
  • Swanoma festibwlar (niwroma acwstig)
  • Syffilis
  • Symptomau na ellir eu hesbonio’n feddygol
  • Syndrom ailfwydo
  • Syndrom camweithrediad mewn sawl organ
  • Syndrom cauda equina
  • Syndrom cenhedlol-wrinol y menopos
  • Syndrom coluddyn llidus (IBS)
  • Syndrom Cushing
  • Syndrom diffyg anadlol acíwt (ARDS)
  • Syndrom Down
  • Syndrom Ehlers-Danlos
  • Syndrom Klinefelter
  • Syndrom malaen niwroleptig
  • Syndrom Marfan
  • Syndrom metabolig
  • Syndrom neffrotig
  • Syndrom ofarïau polysystig (PCOS)
  • Syndrom secrediad hormon gwrthddiwretig amhriodol (SIADH)
  • Syndrom serotonin
  • Syndrom sioc wenwynig
  • Syndrom Sjogren
  • Syndrom Stevens-Johnson/ necrolysis epidermaidd gwenwynig (TEN)
  • Syndrom Turner
  • Syndromau coronaidd acíwt
  • Systiau ar y fron
  • Systiau ar yr ofarïau

T

  • Tacyarhythmias (gan gynnwys ffibriliad atrïaidd, cryndod atrïaidd, tacycardia uwchfentriglaidd, torsades de pointes, tacycardia fentriglaidd, ffibriliad fentriglaidd)
  • Teiffoid
  • Terfynu beichiogrwydd
  • Tetanws
  • Tiwberciwlosis
  • Tiwmorau ar yr ymennydd (cynradd ac eilaidd)
  • Tiwmorau esgyrn (cynradd ac eilaidd, gan gynnwys osteosarcoma, sarcoma Ewing)
  • Tiwmorau pitwidol
  • Tocsoplasmosis
  • Torasgwrn neu esgyrn (gan gynnwys torasgwrn patholegol)
  • Trawsblaniad (gan gynnwys gwrthod impiad ac imiwnoataliedd)
  • Trydylliad gastroberfeddol

Th

  • Thromboemboledd gwythiennol (VTE) yn ystod beichiogrwydd a phwerperiwm
  • Thrombosis gwythiennau dwfn
  • Thrombosis sinws gwythiennol yr ymennydd (CVST)

V

  • Vasa praevia

W

  • Wrticaria

Y

  • Y dwymyn goch
  • Y frech goch
  • Ymwahaniad buan y brych
  • Y pas
  • Ymwrthedd/ diffyg fasobwysydd arginin (diabetes insipidus)