Arweinyddiaeth a rheoli i bob meddyg

Cyflogaeth

48

Os ydych yn ymwneud ag unrhyw agwedd ar gyflogi staff megis recriwtio, dyrchafu neu wobrwyo staff, gan gynnwys eistedd ar bwyllgorau penodi neu wobrwyo, rhaid i chi weithio o fewn eich gwerthoedd proffesiynol ac o fewn polisïau a gweithdrefnau’ch sefydliad, gan arddel egwyddorion tegwch, cydraddoldeb ac amrywiaeth.

Recriwtio, gwobrwyon ac iawndal

Pob meddyg

49

Wrth ymgeisio am swyddi, rhaid i chi fod yn agored ac yn onest am eich profiad, eich cymwysterau a’ch statws cyflogaeth cyfredol bob amser.

50

Wrth ymgeisio am swyddi a’u derbyn, rhaid i chi ddilyn yr arweiniad yn Arfer meddygol da,5 gan ystyried sut y gallai’ch penderfyniadau effeithio ar ddiogelwch cleifion.

5

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2024) Arfer Meddygol Da Llundain, CMC.

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

51

Os oes gennych gyfrifoldeb penodol dros recriwtio, dyrchafu neu wobrwyo neu gynnig iawndal i staff eraill, rhaid i chi sicrhau bod y broses yn un deg a thryloyw, a bod penderfyniadau’n cael eu seilio ar feini prawf gwrthrychol.

52

Rhaid i chi sicrhau eich bod chi, ac unrhyw un y byddwch yn eu penodi i gymryd rhan yn y gweithgareddau hyn, yn meddu ar y sgiliau a’r cymhwysedd angenrheidiol a’r cyfle i ymgymryd â hyfforddiant priodol, gan gynnwys mewn perthynas â chydraddoldeb, amrywiaeth ac anwahaniaethu mewn materion cyflogaeth.

Ymsefydlu a mentora

53

Mae deall y systemau sydd mewn grym a sut y mae sefydliad yn gweithredu yn helpu i sicrhau bod modd i feddygon ddarparu gofal diogel, effeithiol ac effeithlon i gleifion cyn gynted ag y byddant yn cychwyn mewn swydd newydd. Mae cynlluniau mentora ac ymsefydlu a’r cyfle i fanteisio ar fecanweithiau cymorth eraill yn ffyrdd pwysig o gyflawni hyn. Er bod hyn yn bwysig i bob meddyg, gallai fod yn arbennig o bwysig i feddygon os yw gwaith clinigol yn brofiad newydd iddynt, os ydynt wedi cael eu hyfforddi y tu allan i’r DU neu os ydynt yn ymgymryd â rôl mewn ardal newydd neu ar lefel uwch.

Ymsefydlu

Pob meddyg

54

Rhaid i chi gymryd rhan mewn gweithgarwch ymsefydlu a gynigir gan eich cyflogwr pan fyddwch yn ymuno â sefydliad neu’n symud i rôl newydd. Yn ogystal, dylech gyfrannu at weithgarwch ymsefydlu cydweithwyr pan ofynnir i chi wneud hynny.

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

55

55 Rhaid i chi sicrhau bod unrhyw feddyg neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol newydd arall yr ydych yn gyfrifol am eu rheoli yn cael cynnig gweithgarwch ymsefydlu perthnasol a bod polisïau a gweithdrefnau ymsefydlu yn cynnwys gwybodaeth sy’n berthnasol, y mae modd troi ati ac y mae’n cyd-fynd gyda rôl y meddyg a hyd eu cyfnod cyflogaeth yn eich sefydliad chi.

Mentora

Pob meddyg

56

Dylech fod yn fodlon cymryd rhan mewn cynllun mentora a gynigir gan eich cyflogwr.

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

57

Dylech fod yn fodlon ymgymryd â rôl mentora ar gyfer meddygon mwy iau a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill.

58

Os ydych wedi cytuno cyflawni rôl mentor, rhaid i chi sicrhau eich bod yn gymwys i gyflawni’r rôl a bod modd i chi gyflawni’ch cyfrifoldebau, gan gynnwys sicrhau hyfforddiant priodol a diweddaru’ch sgiliau. Rhaid i chi fod yn eglur ynghylch nodau a diben y gwaith mentora, cwmpas eich rôl fel mentor a’r ffaith y byddwch ar gael i gynnig cyngor a chymorth yn ôl yr angen.

59

Rhaid i chi sicrhau bod staff y maent newydd ymuno â sefydliad neu y maent yn symud ymlaen i gyflawni rôl newydd, yn gallu manteisio ar drefniant mentora priodol,13 , pan fo hynny’n berthnasol, gan ddibynnu ar natur eu harfer clinigol a’u cyfrifoldebau.13 

13

Gwnaeth y Pwyllgor Sefydlog ar Addysg Feddygol a Deintyddol Ôl- raddedig (1998) Supporting doctors and dentists at work: an inquiry into mentoring Llundain, SCOPME, ddisgrifio mentora fel: ‘Y broses lle y mae unigolyn profiadol, uchel eu parch ac empathig (y mentor) yn tywys unigolyn arall (y sawl sy’n cael eu mentora) trwy’r broses o ddatblygu ac ailystyried eu syniadau, eu dysgu a’u datblygiad personol a phroffesiynol eu hunain. Bydd y mentor, y maent yn aml, ond nid o reidrwydd, yn gweithio o fewn yr un sefydliad neu faes ag y mae’r sawl y maent cael eu mentora yn gweithio ynddo, yn cyflawni hyn trwy wrando a siarad gyda’r sawl sy’n cael eu mentora dan drefniant cyfrinachol.’

13

Gwnaeth y Pwyllgor Sefydlog ar Addysg Feddygol a Deintyddol Ôl- raddedig (1998) Supporting doctors and dentists at work: an inquiry into mentoring Llundain, SCOPME, ddisgrifio mentora fel: ‘Y broses lle y mae unigolyn profiadol, uchel eu parch ac empathig (y mentor) yn tywys unigolyn arall (y sawl sy’n cael eu mentora) trwy’r broses o ddatblygu ac ailystyried eu syniadau, eu dysgu a’u datblygiad personol a phroffesiynol eu hunain. Bydd y mentor, y maent yn aml, ond nid o reidrwydd, yn gweithio o fewn yr un sefydliad neu faes ag y mae’r sawl y maent cael eu mentora yn gweithio ynddo, yn cyflawni hyn trwy wrando a siarad gyda’r sawl sy’n cael eu mentora dan drefniant cyfrinachol.’

Goruchwyliaeth

Pob meddyg

60

Rhaid i chi gydnabod a gweithio o fewn cyfyngiadau’ch cymhwysedd ac mae’n rhaid i chi sicrhau, hyd eithaf eich gallu, eich bod yn cael eich goruchwylio mewn ffordd briodol ar gyfer unrhyw dasg y byddwch yn ei chyflawni. Rhaid i chi fod yn fodlon gofyn am gyngor a chymorth gan gydweithwyr yn ôl yr angen.

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

61

Rhaid i chi sicrhau bod y bobl yr ydych yn eu rheoli yn cael eu goruchwylio mewn ffordd briodol, boed hynny trwy gyfrwng goruchwyliaeth bersonol agos (ar gyfer meddygon iau, er enghraifft) neu thrwy gyfrwng system wedi’i rheoli gyda strwythurau adrodd eglur.

62

Os ydych yn gyfrifol am oruchwylio staff, beth bynnag fo’ch rôl, rhaid i chi ddeall graddau’ch cyfrifoldebau goruchwylio, rhoi cyfarwyddiadau eglur am yr hyn a ddisgwylir ac mae’n rhaid i chi fod ar gael i ateb cwestiynau neu ddarparu help yn ôl yr angen. Rhaid i chi gynorthwyo unrhyw gydweithwyr yr ydych yn eu goruchwylio neu’n eu rheoli i ddatblygu eu rolau a’u cyfrifoldebau trwy ddirprwyo tasgau a chyfrifoldebau mewn ffordd briodol. Rhaid i chi deimlo’n fodlon bod y staff yr ydych yn eu goruchwylio yn meddu ar y wybodaeth, y sgiliau a’r hyfforddiant angenrheidiol i gyflawni eu rolau.

Addysgu a hyfforddi

Pob meddyg

63

Yr unig ffordd o ddysgu nifer o’r sgiliau y bydd angen i feddyg feddu arnynt yw trwy gyfrwng hyfforddiant penodol yn y gwaith yn y lleoliadau gwaith y cychwynnwyd arnynt yn yr ysgol feddygol ac y maent yn parhau trwy’r blynyddoedd ôl-raddedig cynnar. Dylai pob meddyg sy’n cael cyswllt gyda meddygon dan hyfforddiant, myfyrwyr meddygol a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill dan hyfforddiant fod yn esiampl cadarnhaol iddynt o ran eu hymddygiad tuag at gleifion, cydweithwyr ac eraill.

64

Os ydych yn ymwneud ag addysgu yn y gweithle mewn ffordd ffurfiol – er enghraifft, trwy addysgu meddygon dan hyfforddiant ar leoliadau – rhaid i chi ddatblygu sgiliau, agweddau ac arferion athro cymwys. Mae hyn yn cynnwys parchu amrywiaeth ddiwylliannol a gwneud addasiadau rhesymol ar gyfer y rhai y mae ganddynt anabledd, heb i hyn effeithio ar ganlyniadau addysgol neu ar ddiogelwch cleifion.

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

65

Os ydych yn gyfrifol am reoli gweithgarwch addysgu a hyfforddi o fewn eich sefydliad, rhaid i chi sicrhau:

  1. Mai dim ond pobl y maent yn meddu ar y wybodaeth, y sgiliau a’r agweddau priodol sy’n cyflawni unrhyw weithgarwch addysgu a hyfforddi yr ydych yn gyfrifol amdano.
  2. Bod digon o staff o ddisgyblaethau priodol, ac y maent yn meddu ar y sgiliau a’r profiad angenrheidiol14, ar gael i ddarparu addysg a hyfforddiant ac i gynorthwyo dysgu a datblygiad hyfforddeion a myfyrwyr.
  3. Bod systemau yn bodoli i nodi a chofnodi anghenion addysgol a hyfforddiant myfyrwyr,hyfforddeion a staff, gan gynnwys meddygon locwm, er mwyn i’r defnydd gorau gael ei wneud o’r amser a’r adnoddau sydd ar gael er mwyn diweddaru gwybodaeth a sgiliau.
  4. Bod amgylchedd hyfforddi priodol yn cael ei ddarparu, gan gynnwys gwneud addasiadau rhesymol er mwyn bodloni anghenion hyfforddeion unigol yn unol â Deddf Cydraddoldeb 2010.15 
  5. Eich bod yn cynnig cyfleoedd i’r rhai yr ydych yn eu rheoli i fod yn ymwybodol o’r datblygiadau diweddaraf ac i ddatblygu eu sgiliau fel athrawon a hyfforddwyr, gan sicrhau bod systemau mewn grym i ddarparu adborth rheolaidd ac arfarniad o’r sgiliau hynny.
14

Mae gofyn i hyfforddwyr Meddygon Teulu gael eu cymeradwyo dan adran 34I(1) Deddf Meddygol 1983.

15

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2011) Pyrth i’r proffesiynau: cynghori ysgolion meddygol: annog myfyrwyr anabl Llundain, Cyngor Meddygol Cyffredinol.

Cwyno, perfformiad ac iechyd

Cwyno

Pob meddyg

66

Dylech ddeall y gwahaniaeth rhwng cwyn bersonol, sef cwyn am eich sefyllfa gyflogaeth chi, a phryder ynghylch risg, camymddygiad neu gamweithredu sy’n effeithio ar eraill. Mae hyn yn arbennig o bwysig os bydd cleifion neu aelodau’r cyhoedd mewn perygl o ddioddef niwed.16 Weithiau, mae’n gallu bod yn anodd gwahanu cwynion personol a phryder ynghylch diogelwch cleifion. Os bydd y rhain yn gorgyffwrdd, dylech gydnabod unrhyw gŵyn bersonol a allai godi o’r sefyllfa, ond dylech ganolbwyntio ar ddiogelwch cleifion.17 Dylech sicrhau gymaint ag y bo modd eich bod yn defnyddio’r weithdrefn gywir er mwyn cyfleu’ch cwyn bersonol neu fynegi’ch pryder.18 

16

Mae modd gweld trafodaeth fanylach am y gwahaniaeth rhwng cwyn bersonol a mynegi pryder trwy droi at Speak up for a healthy NHS.

17

Am wybodaeth bellach, gweler Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion, a gweithredu yn eu cylch

18

Am wybodaeth bellach, gweler Speak up for a healthy NHS.

67

Os oes gennych gŵyn bersonol nad oes modd i chi ei datrys mewn ffordd anffurfiol, dylech ddilyn gweithdrefn gwyno eich sefydliad. Os bydd gennych bryder am ddiogelwch cleifion, rhaid i chi ddilyn yr arweiniad yn Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion, a gweithredu yn eu cylch 444 

4

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2012) Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion a gweithredu yn eu cylch Llundain, CMC

4

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2012) Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion a gweithredu yn eu cylch Llundain, CMC

4

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2012) Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion a gweithredu yn eu cylch Llundain, CMC

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

68

Dylech helpu staff yr ydych yn eu rheoli i nodi’r weithdrefn briodol er mwyn delio gyda’u cwyn bersonol neu eu pryder ynghylch diogelwch cleifion.

Perfformiad ac iechyd

Pob meddyg

69

69 Rhaid i chi sicrhau nad yw’ch iechyd chi yn peryglu cleifion ac mae’n rhaid i chi ddilyn yr arweiniad yn Arfer meddygol da 5 ynghylch cyfrifoldebau meddygon mewn perthynas â’u hiechyd eu hunain.

5

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2024) Arfer Meddygol Da Llundain, CMC.

70

Dylech fod yn ymwybodol o’r ffaith y gallai cydweithwyr sy’n perfformio’n wael fod yn dioddef problemau iechyd, gan ymateb i sefyllfaoedd o’r fath mewn ffordd adeiladol. Dylech annog cydweithwyr o’r fath i geisio ac i ddilyn cyngor proffesiynol, a chynnig help a chymorth priodol iddynt. Ni ddylech wahaniaethu mewn ffordd annheg yn erbyn cydweithwyr oherwydd mater sy’n ymwneud gyda’u hiechyd neu anabledd.

71

Dylech gynorthwyo cydweithwyr y maent yn cael problemau gyda’u perfformiad gymaint ag y bo modd.

72

Ond ym mhob achos, dylech gofio’ch dyletswydd i fynegi pryderon pan fyddwch o’r farn nad yw cydweithiwr yn addas i wneud gwaith meddygol efallai, neu eu bod fel arall yn peri risg niwed difrifol i gleifion.4 

4

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2012) Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion a gweithredu yn eu cylch Llundain, CMC

Meddygon y mae ganddynt gyfrifoldebau ychwanegol

73

Rhaid i chi hyrwyddo iechyd a lles y staff yr ydych yn eu rheoli

74

Rhaid i chi sicrhau bod gweithdrefnau eglur ac effeithiol yn bodoli er mwyn ymateb i bryderon ynghylch ymddygiad, perfformiad neu iechyd cydweithwyr. Mae hyn yn cynnwys eu cyfeirio at iechyd galwedigaethol neu wasanaethau eraill, pan fo hynny’n briodol, a sicrhau bod staff yn ymwybodol o’r gweithdrefnau hyn.

75

Dylech fod yn barod i drafod unrhyw broblemau gwaith y gallai fod gan y bobl yr ydych yn eu rheoli, mewn ffordd adeiladol a sympathetig. Rhaid i chi ddelio gyda phroblemau sy’n ymwneud ag ymddygiad, perfformiad neu iechyd y bobl yr ydych yn eu rheoli mewn ffordd gefnogol, ac mewn ffordd agored pryd bynnag y bo modd.19 

19

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2017) Cyfrinachedd Llundain, CMC.

76

Rhaid i chi sicrhau bod y bobl yr ydych yn eu rheoli yn gallu manteisio ar gymorth er mwyn delio ag unrhyw broblemau sydd ganddynt ynghylch eu hiechyd neu eu perfformiad. Rhaid i chi sicrhau na wahaniaethir mewn ffordd annheg yn erbyn pobl oherwydd eu hiechyd neu eu hanabledd.

77

Rhaid i chi sicrhau eich bod yn ymateb mewn ffordd briodol i geisiadau am addasiadau rhesymol ar gyfer staff y mae ganddynt anabledd neu gyflwr iechyd, yn unol â Deddf Cydraddoldeb 2010.

Ysgrifennu geirda

78

Os gofynnir i chi ysgrifennu geirda ar gyfer cydweithiwr neu os ydych wedi cytuno I ysgrifennu geirda ar gyfer cydweithiwr, rhaid i chi ddilyn yr arweiniad ym mharagraff 68 o Arfer meddygol da.20 

20

Cyngor Meddygol Cyffredinol (2024) Arfer meddygol da Llundain, CMC, paragraff 62.