Gwneud penderfyniadau a chydsyniad

Y deialog sy’n arwain at benderfyniad

8

Mae cyfnewid gwybodaeth rhwng meddyg a chlaf yn rhan ganolog o wneud penderfyniadau da. Yn ystod y broses hon y gallwch ddarganfod yr hyn sy’n bwysig i’r claf, fel y gallwch nodi’r wybodaeth y bydd angen iddynt ei chael er mwyn gwneud y penderfyniad.

9

Diben y deialog yw:

  1. helpu’r claf i ddeall eu rôl nhw yn y broses, a’u hawl i ddewis a ydynt yn mynd i gael triniaeth neu ofal neu beidio
  2. sicrhau bod y claf yn cael y cyfle i ystyried gwybodaeth berthnasol a allai ddylanwadu ar eu dewis rhwng y dewisiadau sydd ar gael
  3. ceisio dod i ddealltwriaeth a rennir o ddisgwyliadau a chyfyngiadau’r dewisiadau sydd ar gael.

Y wybodaeth y byddwch yn ei rhoi i gleifion

10

Rhaid i chi roi’r wybodaeth y byddant yn ei dymuno neu y bydd angen iddynt ei chael i gleifion. Fel arfer, bydd hyn yn cynnwys: 

  1. diagnosis and prognosis
  2. ansicrwydd ynghylch y diagnosis neu’r prognosis, gan gynnwys dewisiadau er mwyn cynnal ymchwiliadau pellach*
  3. dewisiadau er mwyn trin neu reoli’r cyflwr, gan gynnwys y dewis o beidio gwneud unrhyw beth 
  4. natur pob dewis, yr hyn a fyddai’n cael ei gynnwys, a’r canlyniad a ddymunir
  5. y manteision posibl, y risgiau niwed, yr ansicrwydd ynghylch a’r tebygolrwydd o sicrhau llwyddiant pob dewis, gan gynnwys y dewis o beidio gwneud unrhyw beth.*
*iii

See also paragraphs 25–26 on Dealing with uncertainties.

*iv

By ‘harm’ we mean any potential negative outcome, including a side effect or complication. See also paragraphs 21–24.

11

Rhaid i chi geisio sicrhau bod y wybodaeth y byddwch yn ei rhannu gyda chleifion am y dewisiadau yn wrthrychol. Dylech fod yn ymwybodol o sut y gallai’ch dewisiadau chi ddylanwadu ar y cyngor y byddwch yn ei roi a’r iaith y byddwch yn ei defnyddio. Wrth argymell dewis ynghylch triniaeth neu ofal i glaf, rhaid i chi esbonio’ch rhesymau dros wneud hynny, gan rannu gwybodaeth am ddewisiadau amgen rhesymol, gan gynnwys y dewis o beidio gwneud unrhyw beth. Ni ddylech roi pwysau ar glaf i dderbyn eich cyngor.

12

Ni ddylech ddibynnu ar dybiaethau ynghylch:

  1. y wybodaeth y bydd angen i glaf ei chael neu y byddant yn dymuno ei chael efallai
  2. ty ffactorau y gallai’r claf eu hystyried yn rhai arwyddocaol
  3. y pwys y gallai claf ei roi ar wahanol ganlyniadau.
13

Mae enghreifftiau eraill o wybodaeth a allai fod yn berthnasol ac os felly, y dylid ei rhannu gyda chleifion, yn cynnwys:

  1. a yw dewis yn driniaeth arloesol a gynlluniwyd yn benodol er budd iddynt
  2. a oes cyfyngiad o ran yr amser sydd ar gael er mwyn iddynt wneud eu penderfyniad a beth allai goblygiadau unrhyw oedi fod
  3. enwau a rolau pobl allweddol y byddant yn ymwneud â’u gofal, a’r sawl y gallant gysylltu â nhw (a sut) os bydd ganddynt unrhyw gwestiynau neu bryderon
  4. eu hawl i wrthod cymryd rhan mewn addysgu neu waith ymchwil
  5. eu hawl i geisio ail farn
  6. unrhyw filiau y bydd yn rhaid iddynt eu talu
  7. unrhyw wrthdaro rhwng buddiannau y gallai fod gennych chi neu’ch sefydliad
  8. unrhyw driniaethau y gallent gynnig mwy o fudd i’r claf na’r rhai y gallwch chi neu’ch sefydliad eu cynnig yn eich barn chi.

Amgylchiadau eithriol pan fyddwch yn penderfynu peidio rhannu’r hollwybodaeth berthnasol efallai

14

Efallai y bydd amgylchiadau yn codi pan fyddwch yn penderfynu peidio rhannu’r holl wybodaeth berthnasol gyda’r claf yn syth. Os byddwch yn oedi cyn rhannu gwybodaeth y mae angen ei rhoi er mwyn gwneud penderfyniad, dylech roi gwybod i’r claf bod mwy i’w drafod, gan sicrhau y caiff trefniadau eu gwneud i rannu’r wybodaeth cyn gynted ag y bo’n briodol gwneud hynny. Rhaid i chi wneud cofnod o’r wybodaeth y bydd angen i chi ei rhannu o hyd, eich rhesymau dros beidio ei rhannu nawr, a phryd y gellir ei rhannu.

15

Ni ddylech gadw gwybodaeth yn ôl y bydd angen i’r claf ei chael er mwyn gwneud penderfyniad am unrhyw reswm arall, gan gynnwys os bydd rhywun sy’n agos i’r claf yn gofyn i chi wneud hynny. Mewn amgylchiadau eithriadol iawn, efallai y byddwch yn teimlo y byddai rhannu gwybodaeth gyda chlaf yn peri niwed difrifol iddynt, ac os felly, efallai y bydd hi’n briodol ei chadw’n ôl. Yn y cyd-destun hwn, mae ‘niwed difrifol’ yn golygu mwy na’r posibilrwydd y bydd claf yn gofidio, yn penderfynu gwrthod triniaeth, neu’n gwneud dewis amgen. Mae hwn yn eithriad cyfyngedig, a dylech geisio cyngor cyfreithiol os ydych yn ystyried cadw gwybodaeth yn ôl wrth glaf.

Darganfod yr hyn sy’n bwysig i glaf

16

Rhaid i chi wrando ar gleifion a’u hannog i ofyn cwestiynau.

17

Dylech geisio darganfod yr hyn sy’n bwysig i gleifion am eu hiechyd – eu dymuniadau a’u hofnau, pa weithgareddau sy’n bwysig i ansawdd eu bywyd, yn bersonol ac yn broffesiynol – er mwyn i chi allu eu cynorthwyo i asesu effaith debygol y canlyniadau posibl ar gyfer pob dewis.

18

Rhaid i chi geisio archwilio anghenion, gwerthoedd a blaenoriaethau eich claf, sy’n dylanwadu ar eu gweithgarwch penderfynu, eu pryderon a’u dewisiadau am yr opsiynau, a’u disgwyliadau ynghylch yr hyn y gallai triniaeth neu ofal ei gyflawni.

19

Dylech ofyn cwestiynau er mwyn annog cleifion i fynegi’r hyn sy’n bwysig iddynt, fel y gallwch nodi pa wybodaeth am y dewisiadau y gallent ddylanwadu ar eu dewis. Os bydd angen rhagor o wybodaeth arnoch er mwyn eich helpu i benderfynu pa ddewisiadau fyddai’n bodloni anghenion y claf, rhaid i chi ofyn amdani cyn argymell dewis neu symud ymlaen gyda thriniaeth.

20

Dylech archwilio gyda chleifion pa risgiau y byddent yn fodlon eu cymryd a pha rai na fyddent yn fodlon eu cymryd er mwyn cyflawni canlyniad a ddymunir, a sut y gallai tebygolrwydd canlyniad penodol ddylanwadu ar eu dewis.* 

*v

For ‘risks’ we mean the risk of a harm occurring, where a harm is any negative outcome, including a side effect or complication. See also paragraphs 21–24.

Trafod manteision a niwed

21

Rhaid i chi roi gwybodaeth glir a manwl i gleifion, ac sy’n cynrychioli’r sefyllfa ddiweddaraf, ar sail y dystiolaeth orau sydd ar gael, ynghylch manteision a risgiau niwed posibl pob dewis, gan gynnwys y dewis o beidio gwneud unrhyw beth.

22

Ni fyddai’n rhesymol rhannu pob risg posibl o niwed, cymhlethdod neu sgil-effaith bosibl. Yn hytrach, dylech deilwra’r drafodaeth i bob claf unigol, a chael eich tywys gan yr hyn sy’n bwysig iddyn nhw,a rhannu gwybodaeth mewn ffordd y gallant ei deall.* 

*vi

See paragraphs 16–20 on Finding out what matters to a patient.

23

Dylech gynnwys y wybodaeth ganlynol fel arfer wrth drafod manteision a niwed.

  1. Risgiau niwed cydnabyddedig y byddai unrhyw un yn sefyllfa’r claf yn dymuno cael gwybod amdanynt yn eich barn chi. Byddwch yn gwybod y rhain yn barod o’ch gwybodaeth a’ch profiad proffesiynol.
  2. Effaith amgylchiadau clinigol unigol y claf ar y tebygolrwydd y bydd mantais neu niwed yn digwydd. Os ydych yn gwybod hanes meddygol y claf, byddwch yn gwybod rhywfaint o’r hyn y bydd angen i chi ei rannu yn barod, ond gallai’r ddeialog ddatgelu mwy.
  3. Risgiau niwed a manteision posibl y byddai’r claf yn eu hystyried yn arwyddocaol am unrhyw reswm. Datgelir y rhain yn ystod eich trafodaeth gyda’r claf am yr hyn sy’n bwysig iddynt.
  4. Unrhyw risg o niwed difrifol, hyd yn oed os yw’r tebygolrwydd yn fach iawn.* 
  5. Niwed disgwyliedig, gan gynnwys sgil-effeithiau cyffredin a’r hyn i’w wneud os byddant yn digwydd.
*vii
This is likely to be easier to discuss in advance if possible, see paragraphs 32–39 on Looking ahead to future decisions.  See paragraph 5 on Taking a proportionate approach.
24

Dylech ystyried defnyddio cymhorthion gweledol neu gymhorthion esboniadol eraill er mwyn cynorthwyo cleifion i ddeall eu risg bersonoledig, gan ystyried eu hamgylchiadau personol a chlinigol unigol, o’i chymharu gyda’r risg ar lefel y boblogaeth.

25

Rhaid i chi ateb cwestiynau cleifion mewn ffordd onest a chywir, ac mewn ffordd mor lawn ag y mae’n ymarferol dan yr amgylchiadau. Rhaid i chi fod yn glir ynghylch terfynau’ch gwybodaeth ac os na fyddwch yn gallu ateb cwestiwn, esboniwch a yw’n rhywbeth yr ydych chi’n teimlo’n ansicr amdano neu a yw’n rhywbeth sy’n ansicr yn ei hanfod.

26

Os nad ydych yn sicr am y diagnosis, neu am yr effaith glinigol y gallai triniaeth benodol ei chael, dylech esbonio hyn i’r claf. Bydd rhai pethau yn dod yn gliriach ar ôl i’r driniaeth gychwyn, felly dylech drafod y trefniadau er mwyn monitro effaith y driniaeth ac adolygu’r penderfyniad er mwyn ei rhoi, ymlaen llaw. Dylech archwilio ymlaen llaw hefyd pa ddewisiadau y byddai’r claf yn eu ffafrio yn y dyfodol efallai, gan ddibynnu ar y ffordd y bydd y driniaeth yn mynd rhagddi, a’r ffactorau y gallent ddylanwadu ar eu dewis.*

*viii

See paragraphs 16–20 on Finding out what matters to a patient and paragraphs 21–24 on Discussing benefits and harms.