0–18 oed: arweiniad i bob meddyg

Ôl-nodion

1

Gweler Atodiad 1 am yr hyn a olygwn pan fyddwn yn cyfeirio at blant a phobl ifanc.

2

Gweler Atodiad 2 am arweiniad ynghylch y sawl y mae ganddynt gyfrifoldeb rhiant a rolau rhieni a gofalwyr.

3

Efallai y bydd cyrff amddiffyn meddygol a chyfreithwyr cyflogwyr yn gallu rhoi cyngor cyfreithiol pan geir ansicrwydd ynghylch sut y byddai’r gyfraith yn ystyried penderfyniad penodol. Mae’r gyfraith achosion sy’n ymwneud â rhoi triniaeth i blant newydd-anedig (babanod ar unrhyw adeg yn ystod y 28 diwrnod cyntaf ar ôl eu genedigaeth) sy’n sâl iawn, yn arbennig o gymhleth. Dylech ystyried arweiniad CMC ynghylch Triniaeth a gofal tuag at ddiwedd oes a chael cyngor cyfreithiol arbenigol yn ôl yr angen yn y maes hwn.

4

Gweler Re A (A minor) (Wardship: Medical Treatment) [1993] 1FLR 386.

5

Gweler arweiniad CMC ynghylch cynnal terfynau.

6

Mae deddfwriaeth iechyd meddyliol yn darparu sail gyfreithiol arall dros drin plant a phobl ifanc y mae ganddynt anhwylderau iechyd meddwl.

7

Gweler Assessment of Mental Capacity: Practical Guide for Doctors and Lawyers (BMA; Cymdeithas y Cyfreithwyr, 2010).

8

Deddf Diwygio Cyfraith Teulu 1969; Age of Majority Act 1969 (Gogledd Iwerddon); Age of Legal Capacity (Scotland) Act 1991; Adults with Incapacity (Scotland) Act 2000; Deddf Galluedd Meddyliol 2005; Gillick v West Norfolk and Wisbech AHA [1986] AC 112.

9

Gweler paragraffau 63-64 arweiniad ynghylch cyngor a thriniaeth ar gyfer atal cenhedlu, erthylu a heintiau a drosglwyddir yn rhywiol.

10

Gweler Re C (Welfare of Child: Immunisation) [2003] EWCA Civ 1148, [2003] 2 FLR 1095 a pharagraffau 34–35 am arweiniad ynghylch gweithdrefnau a gyflawnir am resymau crefyddol, diwylliannol, cymdeithasol neu emosiynol yn bennaf.

11

Pan na fydd person sydd â chyfrifoldeb rhiant ar gael, er enghraifft. Gweler a.5 Deddf Galluedd Meddyliol 2005 a Phenodau 5 a 12 Cod Ymarfer y Ddeddf Galluedd Meddyliol. Os bydd rhieni ar gael, ond os na fyddant yn gallu cytuno neu os na fernir eu bod yn gweithredu er lles y person ifanc, dylid ceisio cyngor cyfreithiol ynghylch gwneud cais i’r llys i ddatrys anghydfodau nad oes modd eu datrys mewn ffordd anffurfiol. Os bydd gan y person ifanc anhwylder meddyliol (os nad oes ganddynt alluedd neu beidio hefyd), dylech ystyried darpariaethau’r ddeddfwriaeth iechyd meddwl.

12

Gweler Adults with Incapacity (Scotland) Act 2000.

13

Gweler Houston (applicant) [1996] 32 BMLR 93.

14

Gweler Re R (a minor) [1991] 4 All ER 177.

15

Mae Deddf Plant 1989, Children Act (Northern Ireland) Order 1995 a Children Act (Scotland) 1995 yn rhoi hawliau statudol i bobl ifanc cymwys i wrthod asesiadau neu archwiliadau meddygol neu seiciatrig sy’n cael eu gorchymyn gan y llys neu gan wrandawiad plant at ddibenion gorchymyn gofal interim, gorchymyn goruchwylio, gorchymyn amddiffyn plant neu orchymyn amddiffyn brys neu, yn yr Alban, gofyniad gorchymyn goruchwylio, asesu, amddiffyn neu fan diogel. Gall awdurdodaeth ymlynol yr Uchel Lys ddiystyru penderfyniad person ifanc i wrthod yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon (gweler Cyngor Sir De Morgannwg v W & B [1993] 1 FLR 574). Nid yw’r sefyllfa mor eglur yn yr Alban; gweler Age of Legal Capacity (Scotland) Act 1991.

16

Gweler Re W (A Minor) (Medical Treatment: Court’s Jurisdiction)[1993] Fam 64, [1992] 4 All ER 627 CA.

17

Gweler Re P (Medical Treatment: Best Interests) [2004] 2 FLR 1117.

18

Mae Deddf Tocsin Botwlinwm a Llenwadau Cosmetig (Plant) 2021 yn ei gwneud yn drosedd darparu neu drefnu’r triniaethau hyn ar gyfer pobl dan 18 oed, oni bai bod hyn yn cael ei gymeradwyo gan feddyg oherwydd angen meddygol a aseswyd ac yn cael eu rhoi gan feddyg, nyrs, deintydd neu fferyllydd. Mae’r Ddeddf mewn grym yn Lloegr yn unig.

19

Gweler ein harweiniad ynghylch Credoau personol ac arfer meddygol; The law and ethics of male circumcision – Guidance for doctors, BMA 2006; Religious circumcision of male children: standards of care, Cymdeithas Llawfeddygon Pediatrig Prydain (BAPS) 2001, a Statement on Male Circumcision, BAPS, Coleg Nyrsio Brenhinol, Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant, Coleg Brenhinol Llawfeddygon Lloegr a Choleg Brenhinol yr Anesthetyddion, 2001. Mae anffurfio organau cenhedlu benywod (y cyfeirir ato weithiau fel enwaedu benywod) yn drosedd ddifrifol ac yn fater amddiffyn plant, os yw’n cael ei gyflawni yn y DU neu mewn gwlad dramor. Er mis Hydref 2015, mae gan feddygon yng Nghymru a Lloegr ddyletswydd gyfreithiol i adrodd am achosion hysbys o anffurfio organau cenhedlu benywod ymhlith merched a menywod ifanc dan 18 oed i’r heddlu. Mae Llywodraeth EM wedi cyhoeddi dwy ddogfen arweiniad ynghylch anffurfio organau cenhedlu benywod: Multi-agency statutory guidance on female genital mutilationMandatory reporting of female genital mutilation: procedural information.

21

Gweler Datganiad Helsinki Cymdeithas Feddygol y Byd a Rheoliadau Meddyginiaethau i’w Defnyddio gan Bobl (Treialon Clinigol) 2004, sy’n mynnu caniatâd rhieni i gyd-fynd â chytundeb pobl ifanc cymwys dan 16 oed hyd yn oed i gymryd rhan mewn treialon.

22

Gweler arweiniad CMC ynghylch Arfer da ym maes ymchwil.

23

Gweler Medical Research Involving Children (Cyngor Ymchwil Feddygol, 2004).

24

Gweler Guidelines for the ethical conduct of medical research involving children, Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant: Ethics Advisory Committee yn Archives of Disease in Childhood, Chwefror 2000, Cyf 82, Rhif 2, tud 177–182).

25

Gweler arweiniad CMC ynghylch Cyfrinachedd: arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion,  Gweler hefyd Working Together to Safeguard Children (Adran plant,
ysgolion a theuluoedd, 2010) a Rhannu Gwybodaeth: Arweiniad i ymarferwyr a rheolwyr (y ddau gan Lywodraeth EM, 2008) am arweiniad llywodraethol i Loegr.

26

Gweler paragraffau 81 - 86 yn arweiniad CMC ynghylch Cyfrinachedd: Arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion.

27

neu, pan fo hynny’n briodol, y rhai y mae ganddynt gyfrifoldeb rhiant dros y claf.

28

Mae Cod Ymarfer GIG ar Gyfrinachedd yn esbonio ‘nad yw’r diffiniad ar gyfer trosedd ddifrifol yn hollol eglur. Gallai llofruddiaeth, dynladdiad, trais, brad, herwgipio, cam-drin plant neu achosion eraill lle y mae unigolion wedi dioddef niwed difrifol, olygu bod angen torri amodau cyfrinachedd.

'Yn ogystal, bydd niwed difrifol i ddiogelwch y wladwriaeth neu i drefn gyhoeddus a throseddau sy’n ymwneud ag elw neu golled ariannol sylweddol yn perthyn i’r categori hwn. Mewn cyferbyniad, ni fyddai lladrata, twyll neu ddifrod i eiddo lle y mae’r golled neu’r ddifrod yn llai sylweddol, yn golygu bod angen torri amodau cyfrinachedd yn gyffredinol’. Mae’n mynd ymlaen i esbonio y gallai troseddau llai difrifol, megis ‘twyll presgripsiwn cymharol ddibwys’ fod yn gysylltiedig gyda niwed difrifol, megis cam-drin cyffuriau, a allai gyfiawnhau datgelu.

29

Gweler paragraffau 17-19 yn arweiniad CMC ynghylch Cyfrinachedd: arfer da wrth drin gwybodaeth cleifion.

30

Ceir amgylchiadau pan ellir gwneud datgeliadau i rieni ac eraill heb sicrhau caniatâd (gweler paragraffau 46 - 52).

31

Fel arfer, ni ddylid datgelu gwybodaeth sy’n cael ei sicrhau o ganlyniad i archwiliadau neu ymchwiliadau y rhoddodd plant neu bobl ifanc eu caniatâd iddynt gan ddisgwyl cyfrinachedd, ychwaith. Gweler a.5(3) Gorchymyn Diogelu Data (Addasu Mynediad Pwnc) (Iechyd) 2000. Yn ogystal, gweler paragraffau 46 - 52 ynghylch datgelu gwybodaeth heb sicrhau caniatâd.

32
34

Gweler Deddf Troseddau Rhywiol 2003, Sexual Offences (Northern Ireland) Order 2008 a Sexual Offences (Scotland) Act 2009.

35

Mae Gweithio Gyda’n Gilydd i Ddiogelu Plant (Yr Adran Plant, Ysgolion a Theuluoedd, 2010) yn cynnwys cyngor a rhestr o ystyriaethau (yn 5.29) i’w hystyried wrth asesu risg mewn achosion rhyw tan oed. Yn ogystal, gweler Working Together: Q&A on sexual activity of under 16s and under 13s (Adran Addysg a Sgiliau, 2006), Children and Families: Safer from Sexual Crime –The Sexual Offences Act 2003 (Y Swyddfa Gartref, 2004) a Confidentiality Toolkit (Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol, 2000).

36

Nid yw Deddf Erthyliadau 1967 yn ymestyn i Ogledd Iwerddon ac mae’r sail ar gyfer cyflawni erthyliad yn fwy cyfyngol nag y mae yng ngweddill y DU.

37

Gillick v West Norfolk and Wisbech AHA [1986] AC 112. Gweler hefyd R (on the application of Sue Axon) v The Secretary of State for Health & Anor [2006] EWHC 37 (Admin), [2006] 1FCR 175 and Best Practice Guidance for Doctors and other Health Professionals on the provision of Advice and Treatment to Young People under 16 on Contraception, Sexual and Reproductive Health (Adran Iechyd, 2004).

38

Gweler arweiniad CMC ynghylch Credoau personol ac arfer meddygol.

40

Fframwaith Gwasanaeth Cenedlaethol ar gyfer plant, pobl ifanc a gwasanaethau mamolaeth (Adran Iechyd, 2004); Children’s surgery – a first class service (Royal College of Surgeons of England, 2000); Common Core Skills and Knowledge for the Children’s Workforce (Adran Cyngor Datblygu’r Gweithlu Plant, 2010).

41

Gweler arweiniad CMC ynghylch Mynegi pryderon am ddiogelwch cleifion..

42

Gweler arweiniad CMC ynghylch Arfer da wrth ragnodi a rheoli dyfeisiau.